LỚP 5B - WK. 15 - Tuần Lễ 15

1. Chính tả:

Chí Thành

Thành có nghĩa là gì?  Nghĩa là thật lòng, không dối mình, dối người, không giả nhân giả nghĩa!  Việc phải dù tính mệnh cũng không từ, việc phi nghĩa dù phú quý cũng không tưởng .

Đem lòng thành ấy với cha mẹ thì nên con thảo ; đem lòng thành ấy mà ở với em, vợ ở với chồng, chúng bạn ở với nhau, ở với đồng loại, ở với hết mọi loài, cũn g nên người có nhân, có nghĩa, có tín, có huệ.  Thánh, Hiền, Tiên, Phật cũng bởi cái lòng chí thành ấy mà nên .

Những người có tài mà khinh bạc, lời nói vẫn hay, việc làm vẫn giỏi, đến khi hoạn nạn hay đổi lòng, gặp lúc kinh quyền hay biến tiết, cũng vì không có chí thành làm bản lĩnh .

Chí thành cũng có lúc xử trí, cũng có lúc dụng mưu, nếu chắc như đười ươi, thẳng như ruột ngựa, như thế gọi là ngu thành chỉ dù cho người ta đánh lừa hay người người ta nói dối .

Người ta nói:  "Không biết nói dối, không buôn bán được; cứ giữ thật thà, không ra ngoài được", ấy là lời nói của những người quen tráo trở ngoài chợ .  Cho nên người nước ta ở với nhau không có đoàn thể, ra đến ngoài không có người tin, cũng vì tập nhiễm những câu hủ bại ấy mà mới mất hẳn cái đạo chí thành đi .

Người có chí thành mới là có giá trị; như ông tượng gỗ, vàng son rực rỡ là đồ trang sức bên ngoài, mà thần minh cảm ứng là cái chí thành ở trong .  Nếu không có thần minh cảm ứng, thì có ai thờ chi ông tượng gỗ ?

Nguyễn Bá Học

(Lời Khuyên Học Trò)

II. Giải nghĩa từ ngữ khó:

-  nhân:  lòng yêu thương

-  nghĩa:  điều được coi là hợp với lẽ phải.

-  tín:  tin tưởng mà giao cho.

-  huệ:  điều tốt lành đem đến cho một người nào.

-  khinh bạc:  Coi chẳng ra gì một cách rẻ rúng.

-  kinh quyền:  tuỳ trường hợp mà liệu cách xử trichó thích hợp.

-  biến tiết:  thay đổi không giữ được bản tính tốt .

-  bản lĩnh:  tài năng có thể làm được việc.

-  đười ươi:  tên con thú rừng giống như con khỉ; ở đây muốn ám chỉ người khờ khạo.

-  thẳng như ruột ngựa:  thành ngữ có ý chỉ những người quá thật thà, có sao nói vậy; như       câu:  "bụng để ngoài da".

-  hủ bại:  hỏng, tồi tệ.

-  cảm ứng:  khả năng tiếp nhận và đối đáp lại.

Mỗi Tuần Một Bài Công Dân Giáo Dục

Quả Cầu Tuyết

Tuyết xuống mãi !

Vì tuyết mà sau buổi học sáng nay đã xảy ra một chuyện đáng tiếc. Một lũ học trò ra khỏi cửa trường được một quãng, liền viên tuyết ném nhau, những hòn nặng và rắn như đá. Lúc ấy trên hè đông người đi lại.  Một người khách qua đường kêu :

_ Đừng ném nữa ! Những thằng ranh kia !

Thì ngay lúc ấy, bên kia đường có tiếng rú lên, một ông già, hai tay bưng mắt, đang bước lảo đảo, cạnh có đứa bé con kêu cứu ầm ĩ.

Mọi người đổ đến. Ông già khốn khổ đã bị một quả cầu tuyết trúng mắt. Lũ học trò chạy trốn. Tôi đang đứng ở cửa một hiệu sách đợi cha tôi vào mua, thấy mấy anh bạn chạy lại đứng ngoài tủ kính giả vờ xem : nào anh Garônê, nào anh Côretti, nào "chú phó nề", nào anh Garôpphi.

Lúc ấy, mọi người đều xúm xít chung quanh ông già bị nạn : một cảnh sát viên vừa hỏi vừa dọa :

_ Đứa nào ? Đứa nào ném ? Bắt nó ra đây !

Người ta tìm những đứa trẻ con khám xem tay ai ướt. Garôpphi đứng cạnh tôi mặt xám như gà cắt tiết.

Công chúng vẫn gào :

_ Đứa nào ? Đứa nào ném ?

Tôi thấy anh Garônê bảo anh Garôpphi :

_ Ra đi ! Anh cứ ra nhận đi ! Đừng để người khác bị bắt oan. Garôpphi run như cầy sấy, đáp :

_ Nhưng tôi có định ném ông ta đâu !

_ Dù sao anh cũng phải làm bổn phận của anh.

_ Tôi sợ lắm.

_ Không việc gì, anh cứ theo tôi.

Viên cảnh sát và công chúng càng gào to :

_ Đứa nào ? Bắt bằng được ! Nó ném vỡ kính đâm mù mắt ông già rồi !

Nghe thấy thế Garôpphi rủn người như sắp ngã xuống đất.

Garônê quả quyết giục :

_ Cứ ra, tôi sẽ bênh vực cho anh.

Nói xong, Garônê đưa Garôpphi ra và ôm đỡ anh như một bệnh nhân.

Trông thấy, công chúng hiểu ngay đó là tội nhân, họ hung hăng kéo đến.

Garônê đứng che cho bạn và nói :

_ Có phải mười người lớn định đánh một đứa trẻ con không ?

Họ đều thôi. Viên cảnh sát đến lôi Garôpphi qua đám đông người, điệu vào một cửa hàng là chỗ người ta đã đưa ông già vào ngồi tạm.

Trông ông già, tôi nhận ngay ra là một người làm công trọ ở tầng gác thứ tư, nhà tôi ở. Ông ngồi tựa lưng vào ghế, tay cầm mùi soa ấp lên mắt, người cháu đứng cạnh ông.

Garôpphi mặt tái mét vừa khóc vừa nói :

_ Tôi có định ném cụ ấy đâu. Tôi lỡ tay...

Hai ba người đẩy mạnh anh vào hàng và thét :

_ Phải quỳ xuống xin lỗi !

Nhưng, ngay lúc ấy, có hai cánh tay mạnh mẽ nâng anh dậy và một giọng quả quyết buông ra :

_ Thưa các ngài, không được !

Đó là ông Hiệu trưởng trường tôi : ông đã nhìn rõ tấn kịch ấy.

Garôpphi nức nở khóc, hôn tay ông già. Ông lão rờ đầu và xoa tóc anh, tỏ ý tha thứ cho một đứa trẻ đã biết hối.

Lát sau, người ta cho Garôpphi về.

Cha tôi cũng kéo tôi về. Đi đường cha tôi hỏi :

_ Enricô ơi ! Gặp những trường hợp như thế, con có can đảm ra thú lỗi không ?

Tôi đáp :

_ Thưa cha, có.

_ Con giữ lời chứ ?

_ Vâng, con xin thề với cha như thế ! 

Phỏng theo Tâm Hồn Cao Thượng 

(Hà Mai Anh dịch)