LỚP 5B - WK. 11 - Tuần Lễ 11

I. Chính Tả:

À ơi, mù u...

Không biết những hàng cây mù u soi bóng bên dòng sông quê tôi có tự bao giờ, có lẽ từ thuở người xưa đi mở đất đã gieo trồng rồi cây bám đất sinh sôi.   Ông nội tôi kể thời ông mới đến cù lao này, ngọn mù u đã cao xấp xỉ mái đình.Thân cây tròn thẳng, có thể cao trên chục mét; lá mọc đối, thon dài, phía gần cuống hơi thắt lại.

Hằng năm cứ vào đầu tháng Hai, lẫn trong vòm lá xanh rộng là những chùm hoa trắng tinh nở rộ. Hoa mù u lớn, thơm dịu và có nhiều cánh như hoa mai. Lúc ấy, lúa cũng vừa vàng đồng, thế là hương hoa, hương lúa cùng hòa quyện theo làn gío xuân lan toả khắp nơi nơi...  Khoảng giữa tháng Mười, quả mù u bắt đầu ửng chín. Quả căng tròn cỡ quả nhãn. Lúc này vỏ của chúng không xanh mà dần ngã sang màu vàng nhạt, và mỗi khi gió giật quả lặng lẽ xa cành ...

Gặp những năm cơ khổ, ông nội tôi cùng những người dân trôi nổi, tìm nhặt qủa mù u đem về giã nhuyễn, se tròn quanh cọng tre khô thắp sáng thay đèn. Lợi ích khác là gỗ mù u còn dùng để đóng ghe, làm cột nhà; chất dầu trong quả nếu nấu cô đặc lại sẽ là thứ dùng thay xà phòng hay làm thuốc trị ghẻ lở, thấp khớp ở những nơi xa thầy, xa chợ...  Nghe ông kể vậy nhưng mãi về sau, khi lần đầu về thăm quê nội, tôi mới có dịp ngắm kỹ càng cây mù u và còn nhặt trái nhờ nội làm đèn. Đêm ấy bên ánh đuốc chập chờn, bốc khói cay xè...Tôi không hiểu ông bà và cha tôi nghĩ gì, nhớ gì hay là do chất cay nồng ấy mà khóe mắt ai nấy đều đọng lệ...

Nhẩm tính mới đấy đã hơn hai mươi năm sống xa quê. Ngày cha tôi dìu dắt vợ con lên thành phố tìm việc, tôi hãy còn khóc nhè trên tay mẹ.  Kỷ niệm tuổi thơ của tôi gắn chặt với phố phường. Lẫn trong những mơ ước, buồn vui là lắm thứ ồn ào, là mùi hôi hám của cống rãnh, rác rưởi...Hình ảnh nơi chôn nhau cắt rún có dòng nước mát lành, ruộng vườn xanh ngát với những con người thật thà, cần mẫn lắm lúc chỉ là nỗi nhớ mông lung ...

Mấy hôm rày không hiểu sao chị tôi theo chồng chẳng được bao lâu, lại bế con rời bỏ chốn sang giàu ấy, trở về cùng buồn vui dưới mái gia đình . Những lúc vỗ về cho con ngủ, chị hát :
" Con nước lên sông sâu à ơi... mù u chưa chín.
Con nước lên sông sâu à ơi ...mù u đã rơi !...", mà tôi nghe ngỡ chừng như là tiếng thở than của một bước lỡ lầm ...

Bùi Thụy Đào Nguyên

Giải nghĩa từ ngữ khó:
- cây mù u: (hình bên trên là cây (được trồng ở Hawaii), trái và hoa mù u)
- cù lao: phần đất nổi nhô lên giữa biển, giữa nước.

- xấp xỉ:  dùng để so sánh dáng vẻ, chiều cao của hai người hoặc hai vật.
- đình:  nơi dân làng hội họp, làm lễ cúng bái hoặc bầu cử .
- hòa quyện:   lẫn lộn chung với nhau.
- gió giật:  gió không đều, khi nhẹ khi mạnh từng hồi.
- trôi nổi:  ý nói sống nay đây mai đó, không có chỗ nhất định.
- giã nhuyễn: đập cho thật vụn.
- se:  quấn, vê chung lại thật chặt.
- ghe: thuyền làm bằng gỗ có mui (mái che).
- cô đặc: nấu cho đặc lại.
- xà phòng: (soap) dùng để tắm, gội đầu.
- thấp khớp: một chứng bệnh đau nhức ở các khớp xương.
- ngắm: nhìn một cách thích thú.
- đuốc: một vật có chứa chất dễ cháy thường được cầm ở tay để soi sáng trong đêm tối.
- cay xè:  một cảm giác của mắt vì bị khói xông, bị thiếu ngủ hoặc bị hơi cay của hành (onion).
- lệ:  nước mắt .
- cống rãnh:  đường thoát nước thải.
- chôn nhau cắt rún:  ý nói nơi mình sinh ra đời. 
- cần mẫn:  siêng năng và lanh lợi. 
- vỗ về:  vỗ nhẹ vào người để tỏ tình âu yếm.
- lỡ lầm: có quyết định (hành động) sai vì thiếu thận trọng.     
 

Mỗi Tuần Một Bài Công Dân Giáo Dục

  Chuyện người Samurai

Một vị samurai đến thu nợ của người đánh cá.
Người đánh cá nói: 

-“Tôi xin lỗi, nhưng năm vừa qua thật tệ, tôi không có đồng nào để trả ngài.”
Vị samurai nổi nóng, rút kiếm ra định giết người đánh cá ngay lập tức.  Rất nhanh trí, người đánh cá nói:
-“Tôi cũng đã học võ và sư phụ tôi khuyên không nên đánh nhau khi đang tức giận.”
 Vị samurai nhìn người đánh cá một lúc, sau đó từ từ hạ kiếm xuống. “Sư phụ của ngươi rất khôn ngoan. Sư phụ của ta cũng dạy như vậy. Ðôi khi ta không kiểm soát được nỗi giận dữ của mình. Ta sẽ cho ngươi thêm một năm để trả nợ và lúc đo chỉ thiếu một xu thôi chắc chắn ta sẽ giết ngươi.”

Vị samurai trở về nhà khi đã khá muộn. Ông nhẹ nhàng đi vào nhà vì không muốn đánh thức vợ, nhưng ông ta rất bất ngờ khi thấy vợ mình và một kẻ lạ mặt mặc quần áo samurai đang ngủ trên giường. Nổi điên lên vì ghen và giận dữ, ông rút kiếm ra định giết cả hai, nhưng đột nhiên lời của người đánh cá văng vẳng bên tai: “Ðừng hành động khi đang giận dữ.”

Vị samurai ngừng lại, hít một hơi dài không khí vào luồng phổi và nhè nhẹ thở ra, sau đó cố tình gây ra tiếng động lớn. Vợ ông thức dậy ngay lập tức, kẻ lạ mặt cũng vậy, hoá ra đó chính là mẹ ông.  Ông gào lên: “Chuyện này là sao vậy. Suýt nữa con đã giết cả hai người rồi!”.  Vợ ông giải thích: “Vì sợ kẻ trộm lẻn vào nhà nên thiếp đã cho mẹ mặc quần áo của chàng để doạ chúng.”

Một năm sau, người đánh cá gặp lại vị samurai. “Năm vừa qua thật tuyệt vời, tôi đến để trả nợ cho ngài đây, có cả tiền lãi nữa”, người đánh cá phấn khởi nói.

“Hãy cầm lấy tiền của ngươi đi.” Vị samurai trả lời, “Ngươi đã trả nợ rồi.”

 ♥Sưu tầm 
 

Giải nghĩa những từ ngữ khó: 

-  samurai:  một võ sĩ Nhật.  

-  sư phụ:  người thày dạy học.

-  người đánh cá:  người làm nghề câu cá, bắt cá để nuôi sống bản thân và gia đình.

- văng vẳng: (âm thanh) nghe từ xa vọng lại, không thật rõ lắm.

- Suýt nữa:  (ý nói may quá!) chỉ còn một tí xíu nữa là xẩy ra ...

- lẻn vào:  đi vào một cách kín đáo không để cho người khác biết.

- thiếp:  tiếng xưng hô của người vợ dành cho người chồng (ngày nay không còn dùng nữa).

- tiền lãi: tiền lời của số tiền đã nợ (vay, mượn).

- phấn khởi: cảm thấy vui vì một điều gì.