LỚP 5B - WK. 8 - Tuần Lễ 8

1. Chính Tả:

PHÁO TRONG VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG

Đốt pháo thể hiện niềm vui đã thành tục lệ ở nước ta đã có từ lâu đời. Ở đâu có tiếng pháo, khói pháo, xác pháo thì ở đó có niềm vui nam, phụ, lão, ấu.

Đã từ lâu lắm rồi, trong những ngày vui, ăn mừng, chúc tụng hoặc nhất là những ngày Tết Nguyên đán, nhà nào cũng đốt pháo. Riêng vào những ngàyTết, pháo, hương, trà, mứt, rượu được coi là ngũ vị vừa thể hiện tính tinh thần vừa thể hiện tính vật chất của ngày Tết. Pháo có mặt trong những ngày lễ, Tết thật đằm thắm, gắn bó. Nó đã đi vào thơ, văn, ca dao, đồng dao. Có câu đối Tết: "Đì đẹt ngoài sân tràng pháo chuột.  Om sòm trên vách bức tranh treo". Hoặc như: "Thịt mỡ dưa hành, câu đối đỏ.  Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh". Có nhà thơ đã viết: "Thủa bé em đeo chiếc khánh vàng Quần đào xẻ đũng, áo hàng lam.  Chân đi hài đỏ, tay thu pháo…"

Tiếng pháo Tất niên, tiếng pháo Giao thừa, đón mừng Năm Mới là những âm thanh và hình ảnh để đời.  Pháo cũng thường được đốt trong những dịp liên hoan, mở cửa hàng, cất nhà mới, đỗ đạt, chúc thọ hoặc tiễn cha mẹ thọ trăm tuổi về thế giới bên kia v.v… Pháo còn là đặc trưng cho những màn múa rối nước. Nếu không có loại pháo của làng Bình Đà phối hợp với quá trình biểu diễn thì hiệu quả nghệ thuật sẽ kém đi rất nhiều. Như vậy sẽ làm mất đi vẻ đẹp của loại hình nghệ thuật rất độc đáo của Việt nam. Trong các cuộc hội hè, vào đám, rước kiệu, múa lân, đánh vật, khảo cờ người, bắt trạch trong chum v.v… đều cần sự có mặt của pháo. Đám cưới Việt nam ghi lại: "Hôm nay xác pháo đầy đường Ngày mai xác pháo còn vương khắp làng…"  Cô gái lỡ duyên, than thở với cô em: "Người ta pháo đỏ rượu nồng, mà trong hồn chị một vòng khăn tang”.

Xưa, tổ tiên ta cho rằng tiếng pháo và việc đốt pháo gây nên một hiện tượng phỏng theo tiếng sấm có kèm các ánh chớp, mang lại vụ mùa bội thu: "Lúa xanh nhờ sâm Em đẹp nhờ anh…" Vì sấm chớp mang lại mưa có acide nitrique trong quá trình phát điện đã tưới bón cho mùa màng được tươi tất các cụ lại tin rằng, tiếng pháo có khả năng xua đuổi tà ma, ám khí…Ở  làng Đồng Ky có cuộc thi pháo đầu xuân. Họ đốt cả những quả pháo khổng lồ dài 8 mét và có đường kính 0, 6 mét. Bên ngoài quả pháo là cả một công trình nghệ thuật rực rỡ và cầu kỳ. Người ta bảo rằng, cứ năm nào pháo nổ tốt, xác pháo rải ra như những cánh hoa đào là năm ấy được mùa, dân khang vật thịnh.

Ở nước ta có nhiều loại pháo: pháo tạch, pháo đùng, pháo điện quang, pháo dây, pháo xiết, pháo chuột, pháo ném, pháo bông (pháo hoa), pháo sao chổi… Trước đây, pháo tồn tại và được khuyến khích sản xuất là vì nó có lợi ích về nhiều mặt: xã hội, văn hoá, kinh tế… Có nhiều nơi như Bình Đà, Thanh Oai, Cao Xá Đồng Ky và một số gia đình có truyền thống làm pháo đã nhiều đời, và số người buôn  bán pháo cũng không ít.  Pháo là một nét đẹp văn hoá truyền thống của dân tộc, nhưng do những lợi ích mà pháo đem lại quá lớn nên con người đã lạm dụng nó trong quá trình sản xuất và sử dụng nên pháo đã bộc lộ những tác hại nhất định đến cuộc sống. Ngày nay, pháo không còn có mặt trong những ngày vui, nhưng những hình ảnh và âm thanh của pháo vẫn còn vang vọng mãi trong ký ức người dân Việt nam như một hoài niệm khó phai mờ.

Theo Lý Khắc Cung

2. Giải Nghĩa Từ Ngữ Khó:

- chiếc khánh vàng:  trang sức đeo cổ của phụ nữ.
- xẻ đũng:  không đáy
- liên hoan:  Cuộc vui chung có đông người cùng tham gia.

-  trạch:  là một loại cá đồng (nước ngọt) rất quen thuộc với người dân Việt Nam. 

- chum:  Đồ làm bằng đất nung, miệng nhỏ, vai và bụng phình lớn, dưới chân thon lại . Người ta dùng để đựng nước, đựng rượu . Chum nước, chum rượu .



- lỡ duyên:  Không thành duyên phận vợ chồng.
 -  bội thu: thu vào rất nhiều so với dự tính.
 -  cầu kỳ:  không bình dị, ưa những cái lạ.
 -  dân khang vật thịnh:  ý nói người dân được hưởng yên lành, đời sống có nhiều của cải.
 -  lạm dụng:  dùng quá giới hạn đã định.
 -  bộc lộ: nói ra tâm sự. 
 -  tác hại:  gây ra điều hại đáng kể.
 - hoài niệm: tưởng nhớ về những gì đã qua lâu rồi.

 Mỗi Tuần Một Bài Học Công Dân Đức Dục

Cái Bẫy Chuột

Chú chuột nhìn qua lỗ hổng của bức vách, thấy người nông dân và vợ ông ta đang mở một cái hộp. Chú chuột phân vân “không biết trong hộp đó có đồ ăn gì nhỉ?”. Nhưng rồi chú đã bị thất vọng hoàn toàn khi khám phá ra đó là một cái bẫy!

Lầm lũi đi ra sân trại, chú chuột buồn rầu than khóc: “Có một cái bẫy chuột trong nhà! Có một cái bẫy chuột trong nhà!”.

 

Chị gà mái vẫn nhẩn nha nhặt thóc, cục tác, ngẩng đầu lên và nói: “Chú chuột bé con, tôi biết rằng đây quả là một mối lo ngại nghiêm trọng cho chú đấy, nhưng nó không có liên quan gì tới tôi cả. Tôi không thấy phải bận tâm vì việc đó”.

 

Chú chuột rầu rĩ quay sang than khóc với bác lợn: “Bác lợn ơi, có một cái bẫy chuột trong nhà. Cháu lo lắm”. Bác lợn tỏ ý cảm thông nhưng cũng chỉ biết nói: “Bác rất lấy làm tiếc cháu yêu ạ, nhưng bác cũng chỉ biết cầu nguyện thôi. Bác sẽ cầu nguyện cho cháu hàng đêm”.

 

Chú chuột lại chạy tới chỗ cô bò và than: “Có một cái bẫy chuột trong nhà. Có một cái bẫy chuột trong nhà cô bò ạ”. Cô bò hạ giọng nói: “Ôi cháu chuột bé bỏng, cháu thật đáng thương, nhưng cô cũng không biết làm gì hơn”.

Vậy là chú chuột đáng thương lững thững trở về nhà, chán nản và thất vọng, nhìn chiếc bẫy chuột của người nông dân.

Vào đêm hôm đó, bỗng đâu từ trong ngôi nhà phát ra một âm thanh rất lạ, như thể có con mồi nào đó đã bị sập bẫy chuột. Người vợ vội vàng chạy ra xem con vật đang bị mắc kẹt trong cái bẫy. Trong bóng tối, bà không nhìn thấy một con rắn độc đang bị kẹt đuôi trong bẫy. Con rắn đã cắn người vợ. Sau đó người chồng vội vã đưa bà tới bệnh viện, bà trở về nhà với cơn sốt miên man.

Ai cũng biết rằng người ốm sốt thì cần ăn súp gà nóng, vậy là người nông dân không ngần ngại làm thịt chị gà mái để nấu súp cho vợ.

Nhưng người vợ vẫn ốm, bệnh tình dường như nặng thêm, vậy là bạn bè và láng giếng kéo đến thăm bà suốt ngày. Để tỏ lòng cám ơn và thiết đãi họ, người chồng đã giết bác lợn.

Nhưng người vợ vẫn không khoẻ hơn, và cuối cùng bà đã chết. Mọi người kéo tới dự đám tang bà và người chồng chỉ còn duy nhất cô bò để thiết đãi bạn bè, láng giềng trong ngày tang lễ. Người nông dân quyết định mổ nốt cô bò.

 

Chú chuột nhìn qua khe hở của bức vách với nỗi buồn vô hạn.

Vậy thì lần tới khi bạn nghe ai đó tâm sự, chia sẻ với bạn rằng họ đang gặp rắc rối và nghĩ rằng chuyện đó không có liên quan gì tới bạn cả, hãy nhớ rằng: Khi một trong số chúng ta bị đe doạ, thì có nghĩa là tất cả chúng ta đều có thể gặp rủi ro.

Tất cả chúng ta đều có liên quan tới cuộc hành trình này – cuộc hành trình của cuộc đời. Chúng ta cần phải luôn quan tâm tới người khác và luôn cố gắng giúp đỡ, khích lệ mọi người xung quanh mình.

♥Sưu tầm 

Giải Nghĩa Từ Ngữ Khó:

  

- phân vân:  Suy nghĩ chưa biết phải quyết định như thế nào.
- Lầm lũi:  dáng vẻ lặng lẽ với vẻ âm thầm chịu đựng .
- nhẩn nha:  thong thả, tỏ ra không có gì phải vội vàng.
- nghiêm trọng:  ở trong tình trạng xấu rất trầm trọng khó có thể cứu chữa được.
- lững thững:  dáng vẻ thong thả và nhàn rỗi.
- miên man:  rất dài không chấm dứt.
- ngần ngại: do dự không dứt khoát.
- thiết đãi:  (thết đãi): bầy tiệc đãi người nào.

- mổ:  dùng dao để rạch một đường .